YOL ve ERDEM KİTABI
(Tao Te Ching'in Türkçe Çevirisi)

Bu sayfada Stan Rosenthal tarafından yapılmış ve internet üzerinde de yayınlanmış olan tao te ching isimli eserin Türkçe çevirisi yer almaktadır.

Çeviri  Ekşi Sözlük'ün  değerli yazarları tarafından hazırlanmış ve onlardan izin alınarak yayınlanmıştır.

Konu ile ilgili orijinal tanıtım yazısına buradan ulaşabilirsiniz.

Eleştiri, düzeltme, öneri vb konularda lütfen e-posta göndermekten çekinmeyin.

Maynıs, 16 Mart 2007

Aşağıda sunulan mahlasların sahibi olan gerçek kişiler tarafından yapılan çeviri metinlerinin tamamının ve/veya bir kısmının üzerinde herhangi bir değişiklik yapılmaksızın ve/veya herhangi bir ticari kazanç elde etmek amacı olmaması kaydıyla kullanılmasına izin veriyoruz. Bu kapsamda, çevirmenlerin isim haklarına ilişkin tüm yasal hakları saklıdır.

YOL ve ERDEM KİTABI

1. tao'nun anlamı

en güzel öğreti bile tao'nun kendisi değildir.
en güzel isim bile onu tanımlamakta yetersizdir.
tao kelimeler olmadan deneyimlenebilir
ve bir isim olmadan bilinebilir.

kişinin hayatını tao'ya göre idaresi
kişinin hayatını pişmalıklar olmadan yönetmesidir;
kişinin içindeki bu potansiyeli anlamak
herkesin yararınadır.

kişinin hayatını bu şekilde yaşaması için
kelimeler ve isimler gerekmez ama,
tarif etmek için kelimeler ve isimler kullanılır ki
hakında konuşmakta olduğumuz yolu,
bireyin yaşamayı seçmek isteyebileceği
diğer yollarla karıştırmadan
daha iyi açıklayabilelim.

taonun görünümleri
bilgi, entelektüel düşünce ve kelimeler sayesinde bilinir,
ama bu tür entelektüel bir amaç olmadan
taonun kendisini tecrübe edebilmeliyiz.

bilgi ve tecrübe gerçektir,
ama gerçek, karmaşıklık yaratıyor gibi görünen
bir çok biçime sahiptir.

uygun yöntemleri kullanarak
kendimizi
bu karmaşıklık bariyerlerinin ötesine uzatır
ve tao'yu böyle tecrübe ederiz.

(minus idiot, 26.10.2005 12:14 ~ 31.10.2005 09:29)


2. karşılaştırmaların gitmesine izin vermek

tao'nun kendisini bilemeyiz,
ne de özelliklerini doğrudan görebiliriz,
fakat bu bildirdiklerini
yalnızca farklılaştırma sayesinde görebiliriz.

bu yüzden, güzel görünen şey,
güzelliği olmayan şey ile
karşılaştırıldığında güzeldir;
becerikli kabul edilen bir hareket,
beceriksiz görünen bir diğeri ile
karşılaştırmalı olarak böyle kabul edilir.

bir insanın sahip olduğunu bildiği şey
sahip olmadığı şey sayesinde bilinir,
ve onun zor kabul ettiği şey,
kolayca yapabildikleri yüzünden ona öyle görünür.
bir şey karşılaştırmalı olarak
kısa olanla karşılaştırıldığında uzun görünür.
bir şey yüksektir çünkü başka bir şey alçaktır;
sessizlik sadece ses kesildiğinde bilinir,
ve yol gösteren
sadece takip edenler tarafından öyle görünür.
karşılaştırmalı olarak,
tao ile uyum içinde olan bilge kişinin
karşılaştırmalara ihtiyacı yoktur,
ve yaptığı zaman bilir ki
karşılaştırmalar yargılamalardır,
ve en az yapana göre,
ve duruma göre
olduğu kadar yapılmış olan
yargıya da görelidirler.

tecrübeleri vasıtasıyla
bilge kişi, her şeyin değiştiğinden habedar olur,
ve önderlik ediyor gibi görünen kişi,
başka bir durumda izleyici olabilir.
bu nedenle o hiç bir şey yapmaz, yol göstermez ya da izlemez.
istemsiz olarak yaptığı
hiç bir şey büyük ya da küçük,
zor ya da kolayca yapılmış değildir.
görevi bittiğinde kolayca bırakır;
bir takdir beklemediği için kötülenemez de.
böylece öğretisi sonsuza dek sürer
ve kendisi en çok itibar edilenler içinde tutulur.

(minus idiot, 31.10.2005 09:25 ~ 06.11.2005 18:46)


3. övgü beklemeden

aynı zamanda bilge de olan yetenekli kişi
alçakgönüllülüğünü koruyarak
rekabeti azaltır.

çok şeye sahip olan
ama sahip oldukları ile övünmeyen insan
(günaha) teşviği azaltır ve hırsızlığı azaltır

(minus idiot, 06.11.2005 18:46 ~ 23.03.2006 09:51)


4. tao dipsiz kuyusu

tao'nun doğasında
biteviye kullanılsa da,
kendini sürekli yenilemek var.
ne taşmak, ne de tam boşalmak...
içindekilerin bir kadehten
dökülmesi gibi toprağa...

bu yüzdendir ki,
tao enerjisi harcamakla suçlanamaz.
henüz benliğini tam dolduramamış olanları
kaynağı sonsuz ana sütüyle besler.
enerjinin bir parçası olabilmeleri için
hep yanıbaşlarında bekler.
gereğinden fazla zorlarsan,
en müthiş bıçak bile körleşecek.
en iyi şekilde su verilmiş çelikten kılıçlar da,
kayalar karşısında parçalanıp gidecek.
kesmeye kalkarsan yüreğin iplerini,
yürek bile yalancı kesilecek.
çaresizlik ona aslında hiçbir işe yaramayan,
akordsuz yalanlar söyletecek.

işinin ehli kılıç ustalarının
tecrübeyle biledikleri
keskin kılıçlar gibi,
bilgelik de akılla birleşip
sağduyulu zekayı ışıldatacak.
sabır en dolaşık ipleri bile düğümlerden kurtaracak,
çözümsüz görünen bütün sorunlar da
bir bir çözülecek.

hepimiz birlik ve beraberlik içinde yaşayabiliriz
aklı selim önderlerle beraber.
hangimiz varlığımızın
bizden daha parlak bir kardeşin gölgesinde
farkına varmak isteriz ki...

sadece kazanca yönelik değil,
anlamak ve anlatmak için çalışanlar
farkındalığa varacak.
tao bir sır olmaktan çıkacak.

*

(atlantis, 10.11.2005 19:51 ~ 13.11.2005 00:14)


5. niyetsiz akış (iyi kötü) *

tabiat kasıtlı hareket etmez,
bu yüzden de cömert olması * beklenemeyeceği gibi,
hiçbir varlığa karşı bir kötü niyetinden de söz edilemez.

bu bağlamda tao da aynen tabiat gibidir;
desek de,
aslında
tabiat tao'nun takipçisidir.

bilge kişinin insanca edimlerinde bile
kasıt aranmaz bu nedenle.
böylesine bir bilinçle hareket etmesinde
ahlakçılık gözetmeyen kaygısız bir yanı vardır.

bilge; sukunetini korur.
sözler ya da düşüncelerden etkilenmez onun huzuru,
hele ki yapmacıklı davranışlar, uzağından bile geçemez...
aynen dostlarına davrandığı gibi,
içinden geldiği gibidir tüm davranışları da.

tutkudan arınmanın yoludur bu bilge için,
enerjiyi de biriktirmenin.

*

(atlantis, 13.11.2005 00:05 ~ 06:23)


6. tamamlanmak

zihin de en az
korunaklı ve doğurgan bir vadi kadar
sakin ve derin.

enerji ve sükunetin
her ikisi de şekilsiz geçtikleri gibi
duyusuz ya da akıl olmadan da bulunabilir ya,
oysa her ikisi de,
çevresiz gelir doğadan...

akıl meditatif durumda
varoluşta farklılaşmaktan vazgeçmeye başlar.
olsa da olmasa da...
olabileceğinden ya da dönüşemeyeceğinden vaz geçer.
ne kadar da hoş bu
çünkü
farklı olmaktansa
bir olmak çok daha keyifli.
*

(atlantis, 21.11.2005 16:58 ~ 13.05.2006 01:57)


7. ışığı saklamak

tao yolunda yaşarken,
kendinin farkında olmak gerekli değildir,
bu yaşam biçiminde öz vardır*,
ve aynı zamanda yoktur,
ne bir varlık
ne de bir yokluk olarak
algınanır.

bilge kişi benliğini bulmak için çabalamaz,
kendini algı ve düşünceye gösteren,
bulunabilecek her şeyi (zaten) bildiği için
benliğin kendisi ile yan yana olanı, hiçliktir.

aklın parlak ışığını saklayarak
bilge kişi kendi benliği ile beraber olmaya devam eder
onun farkında olmayı kesip ardında bırakarak.

bağlantısız, kendi dış dünyası ile birleşmiştir,
benliksiz olarak tamamlanmıştır*;
bu şekilde benliği güvencededir.

(minus idiot, 23.03.2006 10:12 ~ 25.03.2006 16:56)


8. suyun yolu

büyük iyiliğin su gibi olduğu söylenir,
bilinçli bir çaba sarf etmeden yaşamı destekler,
beslenme sağlayarak doğal olarak akar,
arzulu insanın reddettiği
yerlerde bile bulunur.

bu şekliyle
tao'nun kendisi gibidir.

su gibi bilge kişi de alçak gönüllü bir yerde yaşar;
meditasyon içinde, arzusuz;
düşüncelilikte derin
ilişkilerinde sevecendir.
tao insanına konuşmasında içtenlik rehberlik eder,
bir lider olarak adildir.
yönetimde amacı yeterliliktir,
ve süratin doğru olmasını temin eder.

kendi çıkarına davranmadığı,
ne de gereksiz çatışmaya yol açmadığı için,
doğru olarak değerlendirilir
yoldaşlarına karşı davranışlarında.

(minus idiot, 25.03.2006 16:55 ~ 29.03.2006 10:06)


9. aşırılıklar olmadan

kolaydır fincanı tutmak
taşacak kadar doldurulmadığında.

bıçak daha verimlidir
dayanabileceğinden çok tavlanmazsa.

altın ve yeşimi korumak daha kolaydır
itidalle sahip olunursa.

ünvan peşinde koşan kişi,
kendi düşüşünü davet eder.

bilge kişi sessizce çalışır
ne övgü ne de şöhret arayarak;
yaptığını doğal bir kolaylıkla bitirir
ve sonra dinlenir.
tao'nun doğası ve yolu budur.

(minus idiot, 21.02.2007 11:08)


10. kara aynayı temizlemek

birliği sağlamak erdemlidir,
düşüncenin iç dünyası birdir
eylemler ve şeylerden oluşan
dış dünya ile.

bilge kişi
uyuyan bir bebek gibi nefes alarak
bunların ayrılığından kaçınır
ve bu sayede uyumu sağlar.

o zihninin karanlık aynasını temizler,
öyle ki (artık) maksat olmadan yansıtır.
o kendini plansızca idare eder
insaları severek ve onlara karışmayarak.

o sahip olmadan geliştirir,
bu şekilde verim sağlar,
değişen gereksinimler karşısında
açık fikirli olur
ve arzu duymadan yaratır.

geriden yöneterek
yapılması gerekene
icabet ederek,
mistik duruma
ulaşmış olduğu söylenir.

(minus idiot, 29.03.2006 10:05 ~ 11.04.2006 11:24)


11. var olmamanın yararlılığı

otuz kiriş bir tekeri oluşturabilir ama
göbeğindeki boşluktur
tekere işlevsellik veren.

çömlekçinin attığı* kil değildir
kaba kullanışlılığını veren
ama şeklin içindeki boşluktur
kabın yapıldığı.

kapı olmadan bir odaya girilemez
ve pencereler olmadan karanlıktır.

işte budur var olmamanın yararlılığı.

(minus idiot, 11.04.2006 11:24)


12. arzuların bastırılması

görüş ile renkler görülebilir,
ama çok fazla renk bizi kör eder.
sesin tınılarını yakalıyoruz
çok fazla ses bizi sağır edebilir,
ve çok fazla lezzet *tadımızı öldürür.
spor için avlanıldığında ve zevk için kovalandığında,
zihin kolayca karışabilir.
kendi için hazineler toplayan kişi
daha kolay tedirgin olur.

bilge kişi ihtiyaçlarını tatmin eder,
algısal ihtirasları yerine.

(minus idiot, 17.04.2006 13:18)


13. sakin ve hareketsiz

sıradan insan onur arar, onursuzluk değil,
başarıya sevinir ve başarısızlıktan tiksinir,
ölümden korkarken hayatı sever.
bilge kişi bunları kabul etmez,
böylelikle hayatını basitçe yaşar.

sıradan insan kendini evrenin
merkezi yapmanın yolunu arar;
bilge kişinin evreni onun merkezindedir.
dünyayı sever ve sakin kalır
başkalarını endişendiren şeyler karşısında.
tevazu ile davranır, ne hareket eder ne ettirilir,
ve böylece her şeyin korunmasında güvenilebilir.

(minus idiot, 26.04.2006 08:43 ~ 28.04.2006 10:54)


14. gizemi deneyimlemek

tao soyuttur,
ve bu sebepten bir forma* sahip değildir,
ne yükselirken parlaktır,
ne de batarken karanlık,
elle tutulamaz ve ses çıkarmaz.

formsuz ya da suretsiz, varlıksız,
formsuzluğun formu, tanımların ötesindedir,
tarif edilemez,
ve anlayışımızın ötesindedir.
hiç bir isimle çağrılamaz.

önünde durduğunuzda bir başlangıcı yoktur;
takip edildiğinde bile bir sonu yoktur.
an itibarı ile (gerçekliği) vardır*; şu ana uygulayın,
onu iyi takip edin ve başlangıcına ulaşın.

(minus idiot, 28.04.2006 11:02 ~ 29.04.2006 20:46)


15. insanın içindeki tao'nun tezahürü

eskilerin bilgesi bilgili ve akıllıydı;
kaledeki bir adam gibi, büyük dikkat gösterirdi,
tetikte, kavrayışlı ve uyanıktı.

kendisi için hiç bir şey arzu etmeden,
ve değişim adına değişim için
hiç bir arzuya sahip olmadığınan,
eylemlerinin anlaşılması güçtü.

uyanık olduğundan tehlike konusunda korkuya sahip değildi;
mukabeleye hazır olduğundan korkuya ihtiyacı yoktu.

ziyaret eden bir misafir gibi kibar,
ve bir bahar zamanı buzu gibi esnekti.
istekleri olmadığından şiddetli arzu tarafından dokunulmamıştı.

kavrayışı ve gizemli,
bilgisinin ölçülemez derinliği,
başkalarının onun mütereddit olduğunu düşünmesine sebep olurdu.

kalbi saftı, kesilmemiş bir yeşim gibi,
çamurlu suyu
kendi haline bırakarak temizlerdi.

sakin ve aktif kalarak
yenilenme gereksinimi azaltılır.

(minus idiot, 01.05.2006 10:15)


16. köke geri dönmek

sadece oluşun yoluyla
bulunabilir olmayış.

toplum
doğal akış durumundan
kaos gibi görünen şeye değiştiğinde,
üstün insanın içsel dünyası
düzenli ve barış içinde kalır.
durağan kalarak benliği bağlantısızdır,
topluma geri dönüşünde yardımcı olur
doğanın ve barışın yoluna doğru (gitmesine).
anlayışın değeri açıkça görülebilir
kaos sona erdiğinde.

tao ile bir olmak barış içinde olmaktır,
ve onunla çatışma halinde olmak
kaosa ve bozulmaya* götürür.

tao'nun tutarlılığı bilindiğinde,
zihin onun değişim durumlarına açıktır.

tao ile bir olduğundan
bilge kişi artniyet taşımaz
takipçilerine karşı.
eğer insanların lideri olarak kabul edilirse
yüksek itibar görür.

tüm hayatı boyunca,
oluşta ve olmayışta
tao onu korur.

(minus idiot, 02.05.2006 08:48)


17. istisnai liderlik

sadece en iyinin var olduğunu,
ondan sonra gelenin görülerek methedildiğini,
ve bir sonrakinin hakir görüldüğünü ve ondan korkulduğunu bilerek;
insan sonsuz olanı kavrayamaz.

bilge, başkalarının onun kriterlerini
kendilerininmiş gibi kullanmasını beklemez.

yönlendirilenler, ancak bilge liderin varlığını bilir.
o, gereksiz söz söylemeden hareket eder,
öyle ki, insanlar
"kendiliğinden oldu" der.

nb: çevirinin bu bölümü değerli sözlük yazarı sharpenter tarafından yapılmış, kendisi kafa izninde olduğundan tarafımdan eklenmiştir.

sharpenter: bir buçuk ay falan daha izindeyim; kendim yazmak için beklemek istemedim, zaten maksat altında adımın görünmesi değil katkıda bulunmak.

(minus idiot, 02.05.2006 08:50)


18. ahlakin çürümesi

tao'nun yolu unutulduğunda,
iyiliğin ve ahlakın öğretilmesi gerekir;
insanlar bilgelik ve iyilik taslamayı öğrenir.

halk baskı altında olduğunda
sadık rahiplerin sıkça görülmesi gibi;
ebeveynlere hürmet ve sadakat,
ancak çekişme ve sürtüşme sonrası
insanların yaşamında sıkça ortaya çıkar.

nb: çevirinin bu bölümü değerli sözlük yazarı sharpenter tarafından yapılmış, kendisi kafa izninde olduğundan tarafımdan eklenmiştir.

(minus idiot, 02.05.2006 08:52 ~ 08:52)


19. doğallığa geri dönüş

kişinin sadece kendi hayatını yaşaması,
potansiyelini fark etmesi,
kutsanmayı arzulamaktan
daha iyidir.

evlada yakışan hürmet ve sevgiyle yaşayan kişinin,
ahlaki eğitime ihtiyacı yoktur.

kurnazlık ve çıkar terkedildiği zaman,
hırsızlık ve sahtekarlık ortadan kalkacaktır,
fakat ahlak ve nezaket ve hatta hikmet
kendi içlerinde yetersizdir.

çok daha iyidir basitliğini görmek
ham ipeğin güzelliğinin ve
işlenmemiş taşın;
kişinin kendisiyle bir olmasından
ve kardeşiyle bir olmasından.
çok daha iyidir
kişinin tao ile bir olması,
bensizliğini** geliştirmesi,
arzularını bastırması,
isteği kaldırması
merhametli olmaktan.

nb: selflessness kelimesinin karşılığı olarak bensizlik kelimesini öneren mengus'a saygılarımla.

(minus idiot, 03.05.2006 08:48 ~ 10:24)


20. sıradan insandan* farklı olmak

bilge kişi sıkça kıskanılır
çünkü diğerleri bilmez
her ne kadar tao tarafından besleniyor olsa da,
onlar gibi o da ölümlüdür.

bilgeliği arayan kişiye öğüt güzelce verilmiştir
akademik yolları bırakması,
ve çabalamaya son vermesi.
bundan sonra öğrenecektir evet ve hayırın
sadece idrak ile farklılaştığını.

bilge kişinin avnatajınadır
diğerlerinin korktuklarından korkmaması,
fakat diğerlerinin avantajınadır
ziyafetten kam almak,
ya da yürüyüşe gitmek, engellerden kurtulup,
baharın yüksek bahçelerinin arasında.

bilge kişi bir bulut gibi sürüklenir,
belirli bir yeri olmadan.
yeni doğmuş bir bebeğin gülümseden öncesi gibi,
iletişimi aramaz.
gereksindiklerinden fazlasına sahip
olanların gözlerinde,
bilge kişinin hiç bir şeyi yoktur, ve o bir aptaldır,
sadece tao'nun doğduğu şeylere kıymet verir.

bilge kişi ikircikli gibi görünebilir,
ne parlak ne da açık olduğundan,
ve kendisine, bazen
hem anlayışsız ve zayıf, kafası karışmış ve utangaç
görünür.
gece içinde bir okyanus gibi,
durgun ve sessizdir
ama bir kış rüzgarı kadar nüfuz edicidir.

(minus idiot, 03.05.2006 09:18 ~ 09:35)


20. sıradan insandan farklı olmak

bilge kişi çoğu zaman kıskanılır
çünkü diğerleri bilmez ki
tao tarafından büyütüldüğü halde
o da, onlar gibi, ölümlüdür.

bilgeliği arayanlara verilen tavsiye,
nazari yolları bırakmaları
ve çabalamaya son vermeleridir.
ancak o zaman evet ve hayır'ın ayrımlandıktan sonra
ayırdına varıldığını öğrenirler.

bilge kişinin menfaatinedir
diğerlerinin korktuklarından korkmaması,
ama diğerlerinin menfaatinedir
ziyafetten zevk alabilmeleri,
veya yürüyüşe çıkabilmeleri, bir mani olmadan,
taraçalanmış kırlarında baharın.

bilge kişi bulutlar gibi sürüklenir,
belli bir yeri olmadan.
daha gülümseye başlamamış, yeni doğmuş bir bebek gibi
kendini ifade etmeye çalışmaz.
gözlerinde
ihtiyacı olandan fazlasına sahip olanların,
bilge kişi çulsuzdur, ve bir ahmaktır,
sadece tao'nun doğduğu şeye kıymet verir.

bilge kişi muğlaktır,
ne parlak ne de saf olmadığı için,
ve kendisine, bazen
hem donuk ve güçsüz,
hem de aklı karışmış ve utangaç gözükür.
geceleyin okyanus gibi,
huzurlu ve dingindir,
ama aynı anda kış rüzgarı gibi yakıcıdır.

(khaotik, 03.05.2006 10:14)


21. tao’nun özünü bulmak

en buyuk erdem tao’yu izlemektir;
nasıl da başarır! hesapsız kitapsız.*

tao’nun özü karanlik ve gizemlidir,
ne görüntüsü ne biçimi vardir.
yine de varolmayışından
bulunur görüntü ve biçim.
tao’nun özü derin ve dipsizdir,
yine de bilmeye çalışmamakla bilinebilir belki.

(redwheelbarrow, 03.05.2006 10:13 ~ 17:27)


22. butunlugu korumak icin boyun egmek

boyun eg ve butunlugu koru.
egilmek dik olmaktir;
bos olmaksa dolu.

az seyi olanlarin kazanacak cok seyi vardir,
ancak cok seyi olanlar
mal mulk yuzunden yanilabilirler.

bilge her seyi icine alani kucaklar;
kendinin farkinda degildir, bu yuzden de parlar;
kendini savunmayarak ayricalik kazanir;
sohret pesinde kosmayarak ikrar gorur;
yanlis iddialarda bulunmadigindan tereddut etmez;
kavgaci olmadigindan kimseyle arasi bozulmaz.

bu yuzdendir ki eskilerin bilgeleri sunu demistir,

"boyun eg ve butunlugu koru;
yekpare ol, her sey sana gelecektir."

(redwheelbarrow, 03.05.2006 10:14)


23. değiştirilemeyeni kabullenmek

doğanın yolu az söylemektir;
yüksek rüzgarlar sakinleşir
akışın yön değiştirmesiyle,
ve ender olarak sürerler tüm sabah,
ne de sağanak tüm gün devam eder.
bu nedenle, konuşurken
ayrıca hatırlayın
sessiz ve sakin olmayı.
doğal yolu takip eden kişi
herzaman tao ile bir olan kişidir.
faziletli olan kişi fazileti deneyimleyebilir,
fakat doğal yolu kaybeden kişi
kendini kolayca kaybedebilir.
tao ile bir olan kişi
doğa ile bir olan kişidir,
ve fazilet faziletli olan kişi için vardır.
değiştirelemeyeni kabullenmek
arzunun geçip gitmesine izin vermektir.
başkalarına güven duymayan kişinin
kendisine de güvenilmemelidir.

(minus idiot, 04.05.2006 08:50)


24. aşırılık

doğal sınırının ötesine
uzanan kişi,
sağlamca duramaz
yerin üstünde;
tıpkı
kaynaklarının ötesinde
bir hızla seyahet edenin
temposunu koruyamayacağı gibi.
böbürlenen kişi
aydınlanmamıştır,
ve kerameti kendinden menkul kişi
saygı görmez
değerli insanlardan;
böylece, hiç bir şey kazanmaz,
ve itibarı lekelenir.
çabalamak,
böbürlenmek ve tepeden bakmak*
gereksiz özellikler olduğundan
bilge kişi bunları aşırılıklar olarak görür
ve onlara ihtiyaç duymaz.

(minus idiot, 04.05.2006 15:12)


25. tao'nun yaratıcı prensibi

yaratıcı prensip birleştirir
iç ve dış dünyaları.
Zamana ya da mekana bağlı değildir,
herzaman durağan fakat hareket halindedir;
bu sebeple tüm şeyleri yaratır,
ve bu yüzden
"yaratıcı ve tam" olarak isimlendirilir;
hareketi ve akışı sonsuzluğa uzanır.
tao'yu büyük olarak tanımlarız;
evreni büyük olarak tanımlarız;
doğayı da büyük olarak tanımlarız,
ve insanın kendi de büyüktür.
İnsanın yasaları doğa yasalarını izlemelidir,
doğanın,
tao'yu izleyen
evrensel yasayı takip ederken,
fizik yasalarını oluşturması gibi.

(minus idiot, 21.02.2007 18:22)


26. orta noktada olmak*

doğal yol bilge kişinin yoludur,
ikamet ederken hizmet etmek,
kendi içinde derinlerde merkezini bulmaktır,
evde ya da seyahat halindeyken.
uzaklara seyahat etse bile,
o ayrı değildir
kendi gerçek doğasından.
doğal güzelliğin farkındalığını korurken,
o hale kendi amacını unutmaz.
büyük bir malikanede ikamet ediyor olsa bile,
basitlik onun rehberi olarak kalır,
tamamen farkında olduğundan, onu kaybederse
köklerinin de yok olacağından.
bu suretle rahatsız* değildir
doğal yolu kaybetmemek için.
benzeri şekilde insanların lideri de
rolünde ciddiyetsiz ne de rahatsız değildir,
çünkü bunlar kaybına sebep olur
liderliğin köklerinin.

nb: orijinalde geçen centring kelimesini "orta noktada olmak" olarak çevirdim. kelime kişinin kendi orta noktasında kalması, dengede olması anlamlarını içeriyor. bir meditasyon konusu da olan centring kişinin hem fiziki hem de duygusal denge noktasını bulması anlamında kullanılan bir eylem aynı zamanda.

(minus idiot, 05.05.2006 08:48)


27. tao'yu izlemek

bilge kişi doğal yolu izler,
kendisinden gerekli olanı* yaparak.
tecrübeli bir iz sürücü gibi
hiç bir iz bırakmaz;
iyi bir hatip gibi, konuşması akıcıdır;
hata yapmaz, böylece çeteleye ihtiyaç duymaz;
kilide ihtiyaç duymayan iyi bir kapı gibi,
kendisinden gerektiğinde açıktır,
ve diğer zamanlarda kapalı;
iyi bir bağ gibi, güvenilirdir,
sınırlara ihtiyaç duymadan.
faziletin örnekten büyüyeceğini bilerek,
(ki) bu bilge kişinin öğretim yoludur,
durup dinleyen hiç kimseyi geri çevirmez*.
böylece, bilge kişinin tecrübesinden,
herkes öğrenebilir ve yarar sağlayabilir.
öğretmen ve öğrenci arasında karşılıklı doğal bir saygı vardır,
zira, saygı olmadan, karışıklık olur.

nb: "required of him" kalıbını "kendisinden gerekli olduğu/olan"
olarak çevirdim; "beklendiği gibi" anlamında.

(minus idiot, 05.05.2006 14:06)


28. bütünlüğü unutmamak

yaratıcılığı geliştirirken,
algılamayı* da besleyin.
bir cocuğunkine benzer zihni unutmayın,
su* gibi akan.
herhangi bir şeyi dikkate alırken,
karşıtını kaybetmeyin.
sonluyu düşünürken,
sonsuzluğu unutmayın.
onurlu davranın ama alçakgönüllülüğü koruyun.
tao'nun yoluna uygun davranarak
başkaları için bir örnek olun.
bütünlüğünü koruyarak
iç ve dış dünyaların,
gerçek kişilik sürdürülebilir,
ve iç dünya verimli hale getirilir.

(minus idiot, 06.05.2006 00:39 ~ 01:03)


29. eylemsizlik

dis dunya narindir,
onun dogalligina burnunu sokan
kendine zarar vermeyi goze alir.
onu yakalamaya calisan
boylece yitiriverir.
her sey degisir, dogaldir;
bazen zamanindan ileri, bazen de geri olmaktan.
zamanlar vardir nefes almanin bile
zor olabildigi,
ne var ki dogal olan kolaydir.
kisi kimi zaman guclu,
kimi zaman zayiftir,
kimi zaman hasta
kimi zaman birinci
bazen de takipci.
bilge ugrasmaz
dunyayi zorbalikla degistirmeye,
zira bilir ki zorbaligin sonucu yine zorbaliktir.
uclardan ve asiriliklardan uzak durur,
ama tuzu kuru da olmaz.

(redwheelbarrow, 06.05.2006 23:31 ~ 23:39)


30. şiddete* karşı bir ihtar

tao'nun yolunda rehberlik ederken,
kuvvet kullanımından nefret et,
direnişe ve kuvvet kaybına yol açtığından,
tao'nun iyi takip edilmediğini gösterir.
sonuçlara ulaş fakat şiddet yoluyla değil,
doğal yola aykırı olduğu
ve hem diğerlerine hem de kişinin benliğine zarar verdiğinden.
büyük bir savaşın canlanışında hasat yok edilir,
ve bir ordunun uyanışında tarlalarda yabani otlar büyür.
bilge lider sonuçlara ulaşır,
ama onlarla şan kazanmaz;
zaferleri ile gururlanmaz,
ve onlarla böbürlenmez.
bilir ki böbürlenmek doğal yol değildir,
ve bilir ki yola karşı giden kişi,
çabalarında başarısız olacaktır.

(minus idiot, 16.03.2007 10:58)

31. barışı sürdürmek

savaş silahları korkunun araçlarıdır,
ve tao'yu takip edenler tarafından tiksinilirler.
doğal yolu takip eden bir lider,
onlara katlanmaz.
savaşçı kral sağına doğru eğilir,
generallerinin nasihatlarının geldiği yöne,
fakat barışçı kral soluna bakar,
barış zamanı danışmanının oturduğu yere.
ne zaman baksa sola, barış zamanıdır,
ve sağa, üzüntü zamanı.
savaş silahları korkunun araçlarıdır,
ve tercih edilmezler,
onları sadece başka bir seçenek olmadığında kullanan
bilge kişiler tarafından,
barış ve huzurun kalplerine aziz olduğu,
ve zaferin onlara sevinç getirmediği.
zaferde sevinmek öldürmekten zevk almaktır;
öldürmekten zevk almak öze sahip olmamaktır.
savaşı yönetmek bir cenazeyi yönetmek gibidir,
insanlar öldürüldüğünde, bu bir matem zamanıdır.
işte bu nedenden zafer kazanılan bir savaş bile
sevinç duymadan incelenmelidir.

(minus idiot, 08.05.2006 11:27)


32. eğer tao gözlenebilseydi

tao sonsuzdur, ama şöhretli değildir;
işlenmemiş bir taş gibi, kıymeti küçük görülür,
insan için değeri tüm ölçülerin ötesinde olduğu halde.
tanımlanabilir olsaydı, kullanılabilirdi
anlaşmazlıkları ve tao'nun yolunu
öğretmek gereksinimini ortadan kaldırmak için;
tüm insanlar tao'nun barışını kabul eder;
tatlı çiğ dünyayı beslemek için inerdi*.
tao bölündüğünde,
o zaman ihtiyaç vardır isimlere,
çünkü, oyulmuş* taş gibi
parçaları artık görünür olurdu.
zamanında durdurarak
eziyet etmeyi ve çatışmayı
didişme boşa çıkarılır, ve tehlikeden kaçınılır.
insanlar bundan sonra tao'nun bilgeliğini arar,
tıpkı tüm nehirlerin büyük denize dökülmesi gibi.

(minus idiot, 08.05.2006 15:09 ~ 15:12)


33. güç olmadan: yok olmadan

bilgi genellikle
başkalarını bilmenin sonucudur,
fakat uyanmış insan,
işlenmemiş taşı görmüştür.
diğerleri güç* ile ustalaşmış olabilir,
ancak kişinin kendi benliğinde ustalaşması
tao'yu gerektirir.
birçok maddi şeyi olan kişi,
zengin olarak tanımlanabilir,
ama sahip olduklarının yeterli olduğunu bilen kişi,
ve tao ile birlikte olan,
maddi şeylere yeterince sahip olmuş olabilir,
ve ayrıca kendi özüne de sahiptir.
iradenin gücü sebat getirebilir;
ama dayanmak için sükünete sahip olmak
tüm günler için korunmadır.
fikirleri dünyada kalan kişi
tüm zamanlar için mevcuttur.

(minus idiot, 09.05.2006 09:07)


34. çabalamadan*

istisnasız tüm şeyler,
doğal yola uygun davranmalıdır,
kendi amacını sessizce
ve hak iddia etmeden gerçekleyen.
doğal düzenin bir tezahürü olmak,
herhangi bir şeyin yöneticisi olmak değildir,
fakat onlara yaşam verenin* kaynağı * kalmaktır.
görülemez; bir amacı yoktur,
fakat tüm doğal şeyler onun varlığına güvenir.
tüm şeyler ona * döndüğünde,
o onları köleleştirmez*,
öyle görülmezdir* ki, büyüklüğü galip gelir.
kendine tao'yu model alan,
bilge olan kişi, çabalamaz,
fakat başardığı ile yetinir**.

(minus idiot, 09.05.2006 13:41)


35. iyiliksever ev sahibi

bilge kişi tao ile birlikte davranır,
barışın* burada bulunduğunu bildiğinden.
aranıyor olması da bu sebepledir.
konuklar, iyiliksever ev sahibi tarafından sağlanan
iyi müzik* ve yemeğin tadını çıkarırken,
tao'nun tanımı şekilsizmiş gibi görünür,
duyulamaz ve görülemez olduğundan.
ancak ne zaman ki yemek ve müzik sona erer,
tao'nun tadı* baki kalmaya devam eder.

(minus idiot, 11.05.2006 09:17 ~ 09:18)


36. üstesinden gelmek

büyüyen şeyler aynı zamanda küçülebilir;
güçlü olan, bir gün güçsüzleşir;
yüreği kabaran, sonra kederlenir;
ve her insanın vermeye olduğu kadar,
almaya da ihtiyacı vardır;
bu tao'nun yöntemidir.
en büyük balık gölün dibinde yaşar,
ve bir ülkenin en iyi silahları
kuytuda kilitli tutulmalıdır.
uysal ve nazik olan,
sert ve güçlünün üstesinden gelebilir.

(khaotik, 11.05.2006 11:56 ~ 11:58)


37. liderliğin uygulanması*

doğanın yolu planlı* değildir,
buna rağmen gereken hiç bir şey
yapılmadan bırakılmaz.
doğayı izlemekte olan, bilge lider bunu bilir,
ve arzuyu nesnellikle değiştirir,
böylece, aksi halde harcanacak olan bu
boşa harcanmamış enerjiyi korur.
bilge lider bilir ki
eylemleri
zorlama enerji kullanılmadan olmalıdır*.
o bilir ki fazlası
hala gerekmektedir,
zira ayrıca bilir ki
bir maksada sahip olmaksızın
planlı bir amacı olmadan
hareket etmelidir.
bir amaca yönelmeden hareket etmek
kendini bir yöne zorlamadan hareket etmektir
doğanın yaptığı da
tao'nun yolu da budur.

nb: bu bölümün ingilizcesinde geçen contrive kelimesini bazen plan bazen de zorlama anlamında kullandım ve o şekilde çevirdim. aslında önceden "planlanarak yapılan hareketlerin sonucu" anlamına geliyor.

bu bölüm için ayrıca (bkz: wu wei)

(minus idiot, 15.05.2006 16:00 ~ 16.05.2006 08:44)


38. ululuğa ilişkin

gerçekten iyi bir insan
yaptığı iyiliklerden bihaberdir.
bir budalaysa, tam tersine,
sürekli iyi olmaya çabalamalıdır.
iyi bir insan az şey veya hiç bir şey
yapmıyor gibi görülür
ama gene de hiçbir şeyi yapılmamış bırakmaz.
budala her zaman gayret eder,
gene de çoğu şeyi yarım bırakır.
gerçekten bilge ve alçakgönüllü olan
yapılacak iş bırakmaz,
ancak kendi ülkesinin kanunlarına göre hareket ederek
işleri yarım bırakabilir.
bir işi halletmek isteyen terbiyeci
kollarını sıvar ve şiddet uygular.
bilinen yoldan sapıldığında iyilik baki kalabilir,
ve iyilik unutulduğunda nezaket hala var olabilir.
öyle olur ki, insanlar birbirine nazik davranmadığı halde
adalet hala yaşar,
kaybolsa bile adetleri kalır.
bununla birlikte, adet
bir dogma olarak yerine getirilebilir,
ve bir karışıklığın, hatta bir kehanetin başlangıcı olabilir
ve bunlar tao'nun çiçekli tuzakları
ve büyük bir akılsızlığın başlangıcıdır.
gerçekten ulu olan yüzeyde değil,
onun altında yatanda yaşar.
derler ki, ilgisi çiçekten çok meyveyedir.
herkes aradığının ne olabileceğine karar vermelidir,
yaz olgunluğuna daha önce ulaşan çiçekli tuzak mı,
yoksa altındaki meyve mi.

(khaotik, 15.05.2006 17:28 ~ 17:35)


39. yeterlilik ve dinginlik

tao adı verilen prensipten;
gökyüzü, yeryüzü ve yaratıcılık tektir,
gökyüzü berrak, yeryüzü sağlamdır,
ve iç(sel) dünyanın ruhu tamdır*.
toprağın hükümdarı bütün olduğunda,
ülke de güçlüdür, canlı ve iyidir,
ve insanlar yeterlidir
dünyevi ihtiyaçlarını karşılamakta.
gündüz zamanı gökyüzü karanlık olduğunda
ve gece gibi kapandığında,
ülke ve onun insanları
muhakkak ki çok acı çekeceklerdir.
dünyayı dolduran çiğin sağlamlığı
ona onun* yaşamını veriri;
iç(sel) dünyanın enerjisi
onun gücünün eksilmesini engeller;
onun doluluğu kurumasını engeller.
tüm şeylerin gelişmesi
onların ölümünü engeller.
liderin işleri
nüfusun refahını sağlamalıdır.
bunun için denir ki;
..."alçakgönüllülük köküdür
...büyük asaletin;
...alçak, bir temel oluşturur
...büyük için;
...ve prensler kendilerinin
...değerinin az olduğunu düşünürler."
bundan dolayı her biri tevazuya güvenir;
çok fazla başarı sahibi olmanın bir avantajı yoktur,
yeşim çanlar gibi yüksek sesler çıkarmayın,
ne de taş ziller gibi takırdamayın.

(minus idiot, 16.05.2006 09:33 ~ 09:55)


40. varlık ile yokluk

doğanın işleyişi
döngüseldir ve geri dönüşlüdür.
doğanın yolu teslimiyettir
çünkü kendini teslim etmek olmak* demektir.
her nesne varlıktan gelir
varlık ise yokluktan gelir.

(matarama su ko, 16.05.2006 10:16 ~ 10:19)


41. benzerlik ve farklilik

tao'yu dinlemede,
arif olan öğrencinin işi çalışkanlıktır;
vasat öğrenci hatırına geldikçe bu çalışkanlığa katılır;
akılsızınki ise bunlara gülmektir.
ama aklımızdan çıkarmayalım ki
ani kahkahalar olmazsa,
o iş doğal olmaz.
o yüzden derler ki:
"an olur aydınlık bile göze karanlık görünür;
ilerleme göze gerileme görünür;
kolaylık göze zorluk görünür,
ve değer de göze boş, yetersiz, güçsüz görünür;
an olur pak olan göze kirli görünür;
ve hatta gerçek göze yalan görünür,
ve karenin köşeleri varmış görünür;
büyük itibar fayda etmez olur,
en tiz nota işitilemez olur;
biçimli göze biçimsiz görünür,
ve doğanın yolu insanın görüş alanından çıkmış olur".
işte bu anlarda dahi,
her şeyin gereğinin yapılabileceğinden,
umudunu kesmez doğa.

(matarama su ko, 16.05.2006 10:19)


42. tao'nun dönüşümleri

tao, adından önce de vardı,
ki adından zıtları türeyip,
üç kısma ayrıldı
ve sonra da pek çok isme.
bunlar birbiriyle kavuşurlar,
kendi içlerinde uyuşurlar,
ve böylece bir olmakla
insanın iç dünyasını oluştururlar.
hiç kimse başkasının gözüne
değersiz görünmek istemez,
ancak bilge önder kendini öyle tarif eder
çünkü bilir ki kişi yenilerek yenebilir
ve yenerek yenilebilir,
ve bilir ki şiddet yanlısı kişi
asla eceliyle ölmez.

(matarama su ko, 16.05.2006 10:20)


43. tao'yla bir oluş

sertin üstesinden ancak
ona boyun eğip sulhe getirerek
yumuşak gelir.
içine hiçbir nesne girmeyen
boşluğun olmadığı yerlerde bile.
işte bunlar ile anlaşılır
doğanın yolunun değeri.
arif olan eksiksiz anlar
sözsüz öğretinin de olabileceğini
ve eylemlerin kendini geliştirmeyi
istemeden yapılması gerektiğini.

(matarama su ko, 17.05.2006 06:01 ~ 06.06.2006 08:31)


44. yeterlilik

kanaatkar kişi bilir kendinin
şöhretten bile değerli olduğunu,
ve böylelikle alçakgönüllü kalır.
kendinden çok servetine
bağlı olan kişi ise
çok daha fazla zarar eder.
durmasını bilen belki kaybeder,
ama selamette kalır.

(matarama su ko, 17.05.2006 06:09 ~ 09:23)


45. değişimler

geçmişe bakınca, kendi zamanında
kusursuz görünen başarılar,
noksan ve bozuk görünebilir
ama bu demek değildir ki o başarıların
faydası sürmedi.
bir zaman dolu görünen
sonradan boş görünebilir
yine de henüz tükenmemiştir.
bir defasında doğru görünen
bir dahakinde eğri görünebilir;
zeka aptallık görünebilir,
güzel söz söyleyiş patavatsızlık görünebilir;
hareket soğuğu alt edebilir,
durağanlık da sıcağı,
ama hareketteki durağanlık
tao'nun yoludur.

(matarama su ko, 17.05.2006 06:20)  


46. arzuyu ve hırsı yumuşatmak*

doğanın yolune dikkat edildiğinde,
tüm şeyler kendi fonksiyonlarına uygun hareket ederler;
atlar arabaları çeker ve sabanın önünden giderler.
fakat doğanın yoluna dikkat edilmediğinde
atlar çarpışma ve savaş için yetiştirilirler.
arzu ve istek hoşnutsuzluğa* sebep olur iken
yeterliliği bilen kişi
ihtiyacına daha kolay sahip olur.

(minus idiot, 17.05.2006 09:13)


47. uzakları keşfetmek

tao seyahat etmeden de
bilinip gözlenebilir;
göklerde olan biten de
pencereden bakmadan görülebilir.
ne kadar* uzağa gidilirse
o kadar* az olur bilinen.
ondandır bilge kişinin bakmadan her şeyi görmesi,
ve kendini geliştirme kaygısı olmadan çalışarak,
tao'nun bütünlüğünü keşfetmesi.

(matarama su ko, 17.05.2006 10:15 ~ 10:18)


48. bilgiyi unutmak

bilgiyi izlerken
eldekilere her gün yenisi eklenir.
ama tao'nun yolunu izlerken,
eldekiler azalır;
daha az çabalanır,
ta ki çabalama kalmasın.
gayret dizginlenmezse
hiç bir iş yarım kalmaz;
doğa'nın yolu
değişim tasarlayarak değil
nesneleri kendi gidişine bırakarak hüküm sürer.

(matarama su ko, 17.05.2006 10:18)


49. duyumsamanın erdemi

bilge kişi kendine önem vermez,
ama başkalarının ihtiyaçlarını duyumsar.
erdemin büyük bağlılık gerektirdiğini
ve kendinin buna sahip olup herkese karşı iyi olduğunu bilerek;
başkaları ne yaparsa yapsın,
bilge onların ihtiyaçlarına göre davranır.
o alçakgönüllü ve utangaçtır,
böylelikle diğerlerinin kafasını karıştırır.
onlar ki onu onu çocukmuş gibi görürler,
bazı zaman onun sözlerine kulak verirler.

(matarama su ko, 17.05.2006 10:26 ~ 12:15)


50. hayata bicilen paha

insanlara bakarken gorebiliriz belki
dogum ve olumun icice oldugunu uzamda,
ucte biri hayati izler, ucte biri olumu,
ve oylece dogumdan olume naklolanlar
da gorduklerimizin ucte biri.
tao’nun yolunu takip eden,
azgin hayvanlardan korkmadan yol alir,
kavga gurultuden ise etkilenmez,
cunku direnis gostermez.
evren bu dunyanin merkezidir,
dolayisiyla tao’nun icinde yasayanin
ic dunyasinda
yoktur hicbir yer
olumun girebilecegi.

(redwheelbarrow, 19.05.2006 06:37)


51. tao'nun gıdası

tüm maddiyat
mutlak olan ilkeden ortaya çıkar;
o ilke ki doğanın yoludur.
her canlıyı var oluş oluşturur,
ve çevresi şekillendirir,
erdemle güzelce beslenirse büyür;
yokluktan varlığa doğru.
doğadaki her şey tao'yu sayar,
onun erdemine itibar eder,
yine de tao'nun beklentisi yoktur,
itibar ya da saygıdan yana.
doğanın yolunun erdemi
herşeyin ondan doğmuş olmasında;
herşeyi onun besleyip onun rahat ettirmesindedir;
onları zarardan esirgeyerek,
geliştirir korur ve onlara özen gösterir.
tao yaratır ama saygınlık istemez,
ve yol gösterir ama karışmaz.

(matarama su ko, 20.05.2006 08:22)


52. öze dönmek

tao'nun erdemi kendi doğal yolunu yönetir.
nitekim, her kim onunla bir olursa,
yaşayan her şeyle bir,
ölüm korkusundan da arık olur.
böbürlenmek ve oraya buraya koşuşturmak,
huzur dolu yaşamın zevkini yok eder.
yaşamın arzusunun olmadığını bilen için,
arzu sahibi olmayıp
böbürlenmeyi gereksinmeyen için
yaşam çok daha tatminkardır.
önemsiz ve küçüğü görmeyi öğren,
bilgelikle yetiş ve iç dünyanı geliştir,
ki onda gerileme olmaz,
savaşmaya çalışma ki,
zarardan korunasın.

(matarama su ko, 20.05.2006 08:36)


53. kanıt

nefsin tao'yu bırakmak istediğinde,
onu aklından çıkar, tao'ya devam et.
mahkemeler süsle dolduğunda,
tarlalar yabani otla dolar,
tahıl ambarları ise boşalır.
ne yanında kılıç taşımak,
ne çok süslenmek,
ne de tok iken hala
yiyip içmek doğanın yoludur.
kullanabileceğinden çoğuna sahip olan kimse
onu iyi kullanabilecek olanı ondan mahrum etmektedir.

(matarama su ko, 20.05.2006 08:57 ~ 27.05.2006 09:01)


54. iç dünyayı işlemek

kökü sıkı olan,
kolayca yerden sökülmez;
tıpkı sıkıca kavrananın,
elden kolayca kaymaması gibi.
eğer kişi onu içinde işlerse,
tao'nun erdemi gerçek olur;
ailece sevilirse yayılır;
tüm köyde sevilirse büyür;
ve bir ulus severse, bereketli olur.
evrensel olarak gerçek olduğunda,
erdem tüm insanlarda olur.
her nesne tao nazarında birer küçük evrendir;
dünya kainatın küçük evreni,
ulus dünyanın küçük evreni,
köy ulusun küçük evreni;
aile köyün küçük evreni,
ve bedeni kişinin ailesinin küçük evrenidir;
tek bir hücresinden galaksiye kadar.

(matarama su ko, 20.05.2006 09:10)


55. gizemli erdem

erdemli kişi yeni doğmuş bir çocuk gibidir,
doğanın yolunda olup tao'nun yolundan dem vuranların
yapacağı saldırılar ona dokunmaz.
yeni doğmuş çocuğun kemikleri yumuşaktır,
kasları bükülgendir ama kavrayışı sağlamdır;
yaratıcılık ve yenilikçilikten doğduğunu bilmese de
o bir bütündür.
doğanın yolu çocuğun içindedir,
onun için tüm gün bağırsa bile,
ne sesi kısılır ne boğazı kurur.
kalıcılıktan uyum doğar,
uyumdan da aydınlanma.
oradan oraya koşuşturmak bilgece değildir.
soluğu tutmak bedeni gerer;
çok enerji sarf ederse
kişi tükenir,
çünkü bu doğal olan yol değildir.
tao'ya ters düşen
doğal yıllarını yaşamaz.

(matarama su ko, 22.05.2006 07:19)


56. erdemli pasiflik

doğal yolu bilenlerin
böbürlenmeye ihtiyacı yoktur,
sadece çok az bilenler
sıkça duyulurken;
(böylece) bilge kişi çok az söyler,
o da eğer bir şey söylerse.
bir uyarıcı talep etmediğinden
keskinliğini iyi yumaşatır,
karmaşığı basite indirger,
pırıltısını sönük görünecek şekilde saklar;
tozu yatıştırır,
tüm doğal şeylerle birlik halinde iken.
aydınlanmaya* ulaşmış kişi
(bunu yapmak için çabalamadan)
arkadaş edinmekle ilgilenmez,
ne de düşman kazanmakla;
iy ya da kötü ile, övgü ya da suçlama ile.
bu tür bir tarafsızlık* insanın en üst halidir.

bu bölüm için (bkz: zen); (bkz: zen budizm).

(minus idiot, 22.05.2006 16:56 ~ 16:57)


57. sadeleştirme*

insanlar doğal adalet ile yönetilmeli,
ve savaş açılacaksa strateji ve taktikler kullanılmalıdır.
kendini bilmek için,
kişi kurnazca hareket etmemelidir.
yasa ve yasakların sayısı ne kadar çoksa,
orada yaşayan insanlar o derece yoksuldur.
çarpışme ve savaşta silahlar ne kadar keskinse,
ülkeyi kuşatan sorunlar o derece büyüktür.
insanlar ne kadar kurnazca yönetilirlerse
o kadar tuhaf şeyler olur ülkede.
kurallar ve düzenlemeler ne kadar sertse,
hırsızlık yapacakların sayısı o kadar yüksek olur.
bu sebeple bilge kişi çabalamaz
reform yapacağım diye,
ama insanlara zihnin barışını öğretir,
hayatlarından zevk almalarını sağlamak için.
ihtirasları olmadığından o ne yaparsa doğaldır.
kendine yeterlilik öğrettiğinden
onu takip eden insanlar
güzel ve sade bir hayata dönerler.

nb: o devirlerde demokrasi adı verilen garip popülist yönetim yerine bir tür krallık varmış; biraz da yöneticiyi eğitmek için yazılmış metnin hem tamamı hem de bu bölümü.

(minus idiot, 23.05.2006 09:19)


58. koşullara göre dönüşümler

yöneticinin eli hafif olduğunda,
insanlar didinmez,
fakat ülke katı yönetildiği zaman,
insanlar hilekarlıkla büyür.
bilge kişinin hareketleri keskindir,
ama hiç bir zaman kesici değildir,
sivridirler ama hiç bir zaman delici değil,
doğrudandırlar ama zorlamasız,
ve kontrolsuz değildirler,
parlaktırlar ama kör etmezler.
budur bilge kişinin eylemi,
çünkü o bilir ki
nerede mutluluk varsa,
orada sefalet ve ızdırap da vardır;
nerede bulunursa dürüstlük,
orada sahtekarlık için fırsat vardır,
ve insanlar aldatılabilirler.
bilge kişi bilir ki hiç kimse önceden söyleyemez
şu an geleceğin ne sakladığını.

(minus idiot, 24.05.2006 15:15)


59. tao'yu korumak

kendini ilerletme kaygısı yerine
kendine hakim olma kaygısıyla hareket ederek
önderlik etmek ve
içtenlikle başkalarıyla ilgilenmek mümkündür.
bu, erdemle hareket ederek
ve eksik bir iş bırakmayarak olur.
kökü açık görüşlüğe dayanan
erdemli ve sağlam bir temel
iyi önderliğin ve
hem uzun hem de güçlü yaşamanın ön şartıdır.
erdemi sınır bilmeyen kişi
önderliğe en uygun olandır.
tıpkı kabuk, ağacını koruduğu gibi
dalınçı hayatında uygulaması sayesinde
onun kökleri derinde,
ve hayatı korumadadır.

(matarama su ko, 25.05.2006 14:56)


60. yönetmek

bir ülkeyi yönetmek için
en küçük balığı kızartırmışçasına
itinayla hareket etmek gerekir.
eğer eylemler doğal yoldan yaklaşır
ve gerçekleşirse
kötülüğün gücü azalır,
böylelikle hem yöneten hem yönetilen
eşit derecede korunur.
birinin erdemi öbürünü tazeleyeceğinden
birbirleri için zararlı şeyler düşünmeyeceklerdir.

(matarama su ko, 25.05.2006 15:01)


61. alçakgönüllük

tıpkı zengin ve bayındır toprak gibi
büyük bir ülke de kabul edici ve sakindir.
incelik sahibi kişi sakinliği ve ona yöneleni kabul etmesi sayesinde
güçlünün üstesinden gelir.
bir ülke başka bir ülkeyi
diğer ülkeye yol vererek yenebilir;
küçük bir ülke büyüğe teslim olup
silahsızken bile onu yenebilir.
yenenin muradı teslimiyet olmalı;
ancak teslimiyetle karşı tarafın üstesinden gelinir.
bayındır bir ulus kaynaklarını tam olarak kullanmak için
daha kalabalık olmaya ihtiyaç duyabilirken
böylesi doğal serveti olmayan ülke
halkının gereksinimlerini karşılamaya ihtiyaç duyabilir.
birlik içinde hareket ederek her ikisi de
ihtiyaçlarına kavuşabilir.

(matarama su ko, 25.05.2006 15:15)


62. hazineyi paylaşmak

her şeyin kaynağı tao'dadır.
o iyi için bir hazine
muhtaçlar için bir sığınaktır.
ünvanı övgüyle satın almak mümkünse de
saygınlık iyi iş başararak kazanılır.
tao'yu bulmamış diye
hiç kimseden umudu kesmemek gerekir.
armağanlar gönderilen kutlu günlerde
kısrak ya da elmas yerine
tao'nun öğretisini gönderin.
doğanın yolunu ilk keşfettiğimizde
biz, kabahatlerimizin geçmişte yani
ait oldukları yerde kaldıklarını öğrendiğimiz için mutlu
bir hazine bulduğumuzun
farkına vardığımız için ise çok mutluyuz.

(matarama su ko, 25.05.2006 15:33 ~ 15:34)


63. başlamak ve tamamlamak

tasarlamadan hareket et;
doğal bir şekilde çalış ve tatsızın tadını al;
küçüğü büyüt; azı çok kıl
ve acıyı itinayla ödüllendir.
karmaşıktaki basiti ara
ve küçük nesnelerde büyüklüğe er.
zor işlerin bile kolaylıkla yapılması
ve büyük eylemlerin küçük işlerden oluşması
doğanın yoludur.
bilge kişi büyüklüğe küçük işler misliyle katlanınca erer.
kolayca verilen sözler en kolayca dönülenlerdir
ve yeterince itinalı hareket etmemek
ardından felaket gelmesine yol açar.
bilge kişi sorunlarla ortaya çıktıkları gibi yüzleşir,
bu sayede sorunlar ona sıkıntı olmaz.

(matarama su ko, 25.05.2006 15:44 ~ 18:35)


64. gizemden ayrılmamak

sorunlar ortaya çıkmadan önce
kabul edilip ele alınırsa
daha başlamadan kargaşanın önüne geçilebilir,
o sayede huzur korunabilir.
kırılganı incitmek kolaydır,
küçüğü saçmak da.
koca ağaçlar en küçük budaklardan biter;
sekili bir bahçe bir küp topraktan çıkar,
ve uçsuz bucaksız yolculuklar
ilk adımı atmakla başlar.
yapacaklarını kafasında kuran, kendi amacını yok eder;
bir şeye sarılan, onu yitirmeye mahkumdur.
bilge kişi kafasında yenmeyi kurmaz ki
yenilsin,
bir şeye sarılmaz ki
yitirsin.
bitirmek üzereyken bozgun kolaydır,
onun için sadece başlangıçta değil,
sonuna kadar itinayı elden bırakma.
bilge kişi fikirlere sarılmanın değil
arzularında özgür olmanın peşindedir.
bilge kişi kaybolanları geri getirir
ve tao'yu bulmalarına yardım eder.

(matarama su ko, 26.05.2006 14:13 ~ 14:14)


65. erdemli yönetim

zorla öğretmenin
tao'ya ters olduğunu bildikleri için
ilk bilgeler tao'nun yolunu
öğretmeyi tasarlamadılar.
devletin önünde iki yol vardır.
ilki saman altından su yürüten kurnaz olup
halkı aldatmayı tasarlamaktır.
böyle yönetilirse,
halk kurnazlaşır,
ve yöneteni aldatmayı tasarlar.
ülkeyi yönetmenin ikinci yolu,
öyle içten pazarlıklı olmadan yönetmektir.
erdemle yönetildikleri için
böyle yönetilenler gerçekten mutlu olur,
erdemli yönetim herkese karşı adildir
ve böylece birliği sağlar.

(matarama su ko, 26.05.2006 14:23 ~ 14:30)


66. arkadan önderlik etmek

ırmağın ve akıntının hakimi denizdir,
çünkü hepsinden alçaktadır.
öğretmenin öğrencilerine yol göstermesinin en iyi yolu
önde gitmelerine izin vermektir.
yöneten bir bilge olduğunda
halk baskı hissetmez;
kendilerini iyi yöneteni destekler
ve ondan hiç bıkmazlar.
kendisine rakip çıkacak diye korkan
kimsenin rekabetine karşı koyamaz.

(matarama su ko, 26.05.2006 14:29 ~ 27.05.2006 09:18)


67. üç kıymetli özellik

doğanın yolundan gidenler
üç özellikleriyle başkalarından ayrılırlar:
çok merhametlidirler, çok tutumludurlar
ve kimseyle yarışmayacak kadar yiğittirler.
yiğitlikten merhamet doğar;
tutumluluktan ise cömertlik;
alçakgönüllülük arkadan önderlik etme isteği doğurur.
merhametten uzak durup
sadece kahramanlığı övmek,
tutumlu olmayıp bencillik etmek
hastaların işidir.
alçakgönüllülük bilmeyip
hep birinci olmaya çalışanlar hastadır.
gerçek kahramanlık ve
çok güçlü savunma sadece
merhamet sahiplerinde görülebilir.
insanlığı koruyup esirgemenin
yolu merhametten geçer
çünkü yaradan yenilgi yüzü göstermeyeceklerini
merhamet silahıyla donatır.

(matarama su ko, 27.05.2006 07:49 ~ 08:48)


68. ihtirassızlık

yararlı bir savaşçı
ne hiç yoktan kızgınlıkla
ne de öldürme arzusuyla hareket eder.
yenen kinci olmamalıdır.
efendilik tevazu ister.
eğer barış ve birlik diliyorsak
hasımlarımıza yaklaşımımız
üstünlük arzusundan arınmış olmalı
ve çekişme olmadan uygulanmalıdır.

(matarama su ko, 27.05.2006 07:59 ~ 08:39)


69. gizemli tao'nun kullanılışı

tartışmalar kavgacılık yapmak yerine
beklemeyi bilerek,
üstüne gitmek yerine geri çekilerek kazanılabilir.
büyük savaşlar
kıpırdadığını belli etmeden
ve gizlediği gücünü koruyarak
hareket etmek,
saldırmadan ele geçirmek
silahtan başka şeyler kuşanmak
sayesinde kazanılabilir.
savaştıklarını
küçük görme
çünkü bu, en değerli varlığını
yitirmene yol açabilir.
zayıf olan
bunu unutmadan savaşırsa
her şeye rağmen kazanabilir.

(matarama su ko, 27.05.2006 08:12)


70. gizli kimlik

bilge kişinin söylediği sözler basit,
yaptığı işler kolay da olsa
kendine bilge diyenlerin söz ve işleri arasında
azınlık kalır.
bilgenin yolunu bulmak sıradan insan için
zordur çünkü bilgenin sözleri ezeli geçmişten gelir
yaptıkları ise doğal işlerdir.
bilge'nin yolunu bulanlar
az ve seyrektir
ama bilgeye dürüstlükle davrananları
bilge ve tao ödüllendirir.
o kişi bilgenin şık görünmediğini
güzel değil kaba giysiler giydiğini bilir.
bilgenin beklentisi insanların
onun yolunu anlaması değildir
çünkü bilgenin mücevheri kalbinde saklıdır.

(matarama su ko, 27.05.2006 08:27 ~ 03.06.2006 09:31)


71. hasta olmamak

bilgisizliğini bilmek
kişiliğin gücünü gösterir
ama bilgeliği bilmemek güçsüzlüğe delalettir.
hastalık hastası olmak da sağlığa alamettir.
onun içindir ki bilge kişi giderek hastalık hastası olur
ta ki hastalık hastası olmak onu hasta etsin,
işte o zaman hastalıktan kurtulur.

(matarama su ko, 27.05.2006 08:34 ~ 08:37)


72. kendini sevmek

bilge kişi huşu ve isabetle hareket eder.
başkaların evine çatkapı gidip
onları rahatsız etmez,
istenmedikçe bir işe karışmaz,
meğerki başkalarına zarar versinler.
işte o zaman bilgeye başvurulur.
bilge kendini bilse de
belli etmez;
kendine saygısı vardır ama kibri yoktur
çünkü o, gereksinmediği şeye
sahip olmama yeteneği geliştirmiştir.

(matarama su ko, 28.05.2006 08:12)


73. yeterlikle hareket etmek

tutkulu bir kahraman
ya öldürür ya öldürülür
ama hem cesur hem de sakin bir insan
kendi canını da başkalarınınkini de koruyabilir.
bir canı korumanın neden yeğ olduğunu
hiç kimse kesin bir şekilde söyleyemez.
erdemin yolu gayretkeşlik tasarlamadan
hareket etmektir,
ki tasarlamadığı halde üstün gelir.
erdemin yolu nadir konuşur ve asla soru sormaz
ancak soru sorulmadan yanıt olarak verilir.
onun her ihtiyacı tamam edilir
ve o hep kolay gelir
çünkü bu yol insanın anlayamayacağı
kendi planını takip eder.
o ağını hem derin hem de geniş örer
ve geniş aralıklı olduğu halde, geçen herşey ona takılır.

(matarama su ko, 28.05.2006 08:28 ~ 08:30)


74. tao'yu yerinden etmek

insanlar ölümden korkmaz olursa
ölüm tehdidinden de korkmaz olur.
ülkede erken ölüm yaygınlaşırsa,
ve ölüm ceza olarak dağıtılırsa
insanları kanunu çiğnemekten korkmaz olur.
böylesi bir ülkedeki cellat olmak
tahtayı kesmeye çalışırken
kendi elini kesen
beceriksiz bir marangoz olmaya benzer.

(matarama su ko, 28.05.2006 08:39)


75. açgözlülüğün can yakması

vergiler çok ağır olursa
açlık insanları bitap düşürür.
yönetenler çok müdahaleci olurlarsa
halk asileşir.
yönetenler insanların canına çok kast ederse
canlar önemsenmeden alınır olur.
ülkedeki insanların karnı aç
canları kıymetsiz olursa
onlar da yönetimi alaşağı etmek için
artık kendi canlarından geçerler.

(matarama su ko, 28.05.2006 08:47 ~ 08:52)


76. gücüne güvenmenin reddi

insanlar nazik ve uysal doğar.
öldüğünde bedeni katı ve sert olur.
canlı bitkiler yumuşaktır
ve hayat veren bitki özüyle doludur
ama öldüğünde solar ve kurur.
yoğunluk, sertlik ve katılık
ölümün işaretleridir
nezaket ve eğilebilirlik ise
canlılığa alamettir.
eğilmek bilmeyen savaşçı
kendini ölüme mahkum eder,
ve eğilmeyi reddeden ağaç
kolayca kırılır.
onun için sert ve yoğun olanın yenilmesi
yumuşak ve esnek olanınsa yenmesi mukadderdir.

(matarama su ko, 28.05.2006 09:09)


77. tao'nun yolu

tao bir yay kadar esnektir:
yüksektekini alçaltır, alçaktakini yükseltir.
o uzamış teli kısaltır
kısa geleni de uzatır.
ihtiyacından çoğuna sahip olandan alıp
ihtiyaç sahiplerine dağıtmak
tao'nun yoludur.
sıradan insanın yolu
tao'nunki değildir
çünkü öyleleri yoksuldan alıp
zengine verirler.
bilge kişi hiçbir şeye sahip olmadığını bilir
onun için işinde gücünde olup tanınmaksızın
mülkünü dünyaya verir.
bilge üstüne düşeni
böyle yerine getirir;
bilgelikle geçinmeden,
kimseye göstermeden bilgeliğinden verir.

(matarama su ko, 28.05.2006 10:14)


78. içtenlik

hasmına eğilmekte su gibisi yoktur;
ona gelen katı ve güçlüyken bile
incelikte ve akışkanlıkta suyun dengi bulunmaz.
güçsüz güçlüyü
esnek de serti yenebilir.
bu çok yaygın bir bilgi olduğu halde
pek azı bunu hayatında uygular.
tezatmış gibi görünse de
insanların aşağılamalarını
kaldırabilen kişi
yönetmeye uygundur.
önderlik etmeye uygun olan da
ülkesinin felaketleriyle bizzat yüzleşendir.

* ithafen (bkz: mustafa kemal atatürk/#4077764)

(matarama su ko, 28.05.2006 10:26 ~ 10:35)


79. borcun ifası

ülke insanları arasında
borçlarını bilsinler diye
anlaşma ve senetler yapıldığında
pek çoğunun ödevini
ifa etmediği vâkidir.
bilge kişi aynısını başkalarından beklemediği halde
kendi ödevlerinin ifasını garanti eder,
onun erdemi budur.
borcunu kendi yerine başkasının
ifa etmesini isteyen kişi
erdemsizdir.
doğanın yolu böyle hallerde
dayatmada bulunmaz ama hep iyiden yana kalır
ve onların ödülü olarak davranır.

(matarama su ko, 30.05.2006 07:20)


80. tek başına durmak (bkz: istiklal/#8564011)

küçük bir ülkenin pek çok makinası olabilir
ama halkın işine yaramayabilirler;
kullanmadıkları
tekne ve binekleri olur;
zırh ve silahları
gösterilmez
çünkü ölüme ciddiyetle bakarlar.
yazdıkları kadar
düğüm atmazlar ve
evden çok uzağa yolculuk etmezler.
yedikleri yemekler sade ve iyidir,
giysileri de sade;
evleri güvenlidir
sürgüsüz demirsiz
ve onlar kendi bildikleri gibi yaşayarak mutludurlar.
komşuların horoz ve köpekleri
seslerini uzağa yetiremeseler de
bu köylerin insanları
çok yaşayıp huzur içinde ölür.

(matarama su ko, 30.05.2006 07:34 ~ 03.06.2006 09:33)


81. sadeliği gösteriş

gerçek her zaman güzel
güzel sözler de her zaman gerçek değildir.
erdemli kişi
kendi için tartışmaya gerek görmez
çünkü bilir ki tartışmak yararsızdır.
doğanın yolunu bilenler
kurnazlıklarını geliştirmezler
diğer yandan kendi yaşamını
ve başkalarınınkini yönetmek için kurnazlığını kullananlar
ne tao'yu bilirler
ne doğal mutluluğu.
bilge kişi eşya ya da bilgiyi
saklamaya yer aramaz çünkü bilir ki
bunlar ne kadar az olursa kendisi daha çoğuna sahip olur
ve ne kadar çok verirse
bereketi o kadar artar.*
bilgenin yolu ince, keskincedir
ama can yakmaz.
bilgenin yolu
kurnazlığa kaçmadan çalışmaktır.

(matarama su ko, 30.05.2006 07:46 ~ 10.06.2006 08:51)